Archive for the ‘Βιβλία’ category

Τα μπορντέλα των στρατοπεδών

Οκτώβριος 9, 2009

Μου ήταν γνωστή η σεξουαλική εκμετάλλευση του ατόμου κατά την διάρκεια του πολέμου( βιασμοί κλπ) για να εδραιώσει ο νικητής την νίκη του. Τέτοια φαινόμενα αναφέρονται ένθεν και εκείθεν κατά την διάρκεια της μικρασιατικής εκστρατείας και καταστροφής. Αναφέρονται ακόμη η καταναγκαστική εργασία γυναικών της Κίνας στους οίκους ανοχής του Ιαπωνικού στρατού,και η Ιαπωνική κυβέρνηση μάλλον δεν έχει ζητήσει ακόμη συγγνώμη από τα θύματα της τακτικής αυτής. Μου ήταν όμως άγνωστο ότι παρόμοια κατάσταση υπήρχε και στην Ναζιστική Γερμανία όπως αναγράφεται στο «Βήμα της Κυριακής». Νομίζω ότι αξίζει τον κόπο να διαβάσετε το σχετικό άρθρο

Advertisements

Τo Βυζάντιο είναι τμήμα της Ευρώπης

Απρίλιος 5, 2009


Προδημοσίευση από το σημερινό «ΒΗΜΑ«
Για τους περισσότερους ιστορικούς το Βυζάντιο ισοδυναμεί με μια απουσία.

Μερικά παραδείγματα αρκούν- ας ξεκινήσουμε από την ιστορία του πνεύματος: στον δεύτερο τόμο της σειράςΑ Νew Ηistory of Western Ρhilosophy(Μια Νέα Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας) που τιτλοφορείταιΜedieval Ρhilosophy(Η Φιλοσοφία του Μεσαίωνα) και κυκλοφόρησε το 2005 από τις εκδόσεις του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, διαβάζουμε ότι περίπου από το 600 μ.Χ. «η φιλοσοφία περιήλθε σε χειμερία νάρκη για δύο αιώνες».

Η έννοια της χειμερίας νάρκης προϋποθέτει ενδεχομένως την αφύπνιση, όμως όποια και αν ήταν αυτή, το υπόλοιπο τμήμα του τόμου απλώς την αγνοεί. (…)

Εκκωφαντική απουσία
Μία μελέτη για την Ευρασία του 11ου αιώνα, γραμμένη από τη σκοπιά της «παγκόσμιας ιστορίας», περιορίζεται στην παρατήρηση ότι ακόμη και μελετητές που ειδικεύονται στο Βυζάντιο αναρωτιούνται για ποιον λόγο η μεταρρύθμιση και η αναγέννηση του 11ου αιώνα υπήρξαν «τόσο λιγότερο ρηξικέλευθες σε σύγκριση με τις ομόλογες λατινικές εξελίξεις». Τέλος, αν και δεν προξενεί έκπληξη έπειτα από όσα προαναφέρθηκαν, το Βυζάντιο απουσιάζει από τις συζητήσεις για την ανάδυση της (δυτικής) ιδέας του ατόμου(…). Το Βυζάντιο συνεπώς κατέχει αβέβαιη θέση στην ιστοριογραφία, πράγμα που σημαίνει ότι δεν ξέρουμε πού να το εντάξουμε. Ηταν άραγε τμήμα της Ευρώπης ή μήπως ανήκε περισσότερο στην Ανατολή; Πώς συμβιβάζεται η ιστορία της Ορθοδοξίας με την αντίληψη περί Δυτικής Χριστιανοσύνης; (Το γεγονός ότι πρόσφατα ορισμένα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης επικαλέστηκαν ρητά αυτό το ερώτημα καταδεικνύει τη σημασία του στην εποχή μας.) Μία ακόμη πηγή αβεβαιότητας είναι ο ρόλος του Βυζαντίου στις Σταυροφορίες, καθώς βρέθηκε κατά κάποιον τρόπο να ισορροπεί ανάμεσα στη Δύση των Λατίνων και στην Ανατολή των Σαρακηνών. Και αυτό παρά το γεγονός ότι το Βυζάντιο, όπως και η Οθωμανική Αυτοκρατορία που το διαδέχτηκε, περιελάμβανε στην επικράτειά του μεγάλα κομμάτια της Ευρώπης, όπου, μετά το 1453, η βυζαντινή επιρροή συνεχίστηκε ως τις μέρες μας. Επιπλέον, ως αναπόσπαστη παράμετρος των πολιτικών και πολιτισμικών ιστοριών στα αναδυόμενα μετακομμουνιστικά κράτη της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, το Βυζάντιο απέκτησε έναν καινούργιο και λεπτό ρόλο, τόσο ως προκάτοχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κομιστής και εγγυητής της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης, όσο και ως φορέας μιας ανησυχητικά «ανατολικής» κληρονομιάς.

Βυζαντινοί ή Ρωμαίοι;
Στην εποχή μας, τα ερωτήματα για την έκταση και τη φύση της Ευρώπης ανακύπτουν και πάλι επιτακτικά, ενώ η σχέση της «Δύσης» με τον ισλαμικό κόσμο έχει γίνει πηγή εντάσεων και ανησυχίας. Σε αντίθεση με τους βαρβαρικούς πληθυσμούς- που εγκαταστάθηκαν στα εδάφη της ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και αποτελούν στις μέρες μας αντικείμενο έντονων συζητήσεων ως προς την ταυτότητά τους και την εθνογένεση από την οποία προέκυψαν-, οι Βυζαντινοί δεν ήρθαν από τον Βορρά ή από τις στέπες ούτε διαμόρφωσαν την ταυτότητά τους αλληλεπιδρώντας με τους Ρωμαίους. Παραμένει αμφιλεγόμενο ζήτημα, από ποιο σημείο και έπειτα μπορεί κάποιος να τους αποκαλέσει Βυζαντινούς μάλλον παρά Ρωμαίους (ονομασία που ποτέ δεν έπαψαν οι ίδιοι να χρησιμοποιούν για τον εαυτό τους). Πράγματι, με την καινούργια αυτή σημασία, ο όρος «Βυζαντινός» αποτελεί νεωτερισμό του 16ου αιώνα. Ο Εdward Gibbon αναφέρθηκε σε επτά αιώνες «Ελληνικής Αυτοκρατορίας», που ακολούθησαν τους χρόνους του Ιουστινιανού. Δεν ήταν όμως σίγουρος αν ο ίδιος ο Ιουστινιανός έπρεπε να ενταχθεί στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ή στην «Ελληνική Αυτοκρατορία» που τη διαδέχτηκε. Η ανάμειξη, ωστόσο, των Βυζαντινών στην εθνογένεση άλλων λαών ήταν έντονη και αφορούσε, μεταξύ άλλων, τους Βουλγάρους, τους Σέρβους, τους Ούγγρους και τους Ρώσους. Το Βυζάντιο διαμόρφωσε, όσο και η Ρώμη και η Παποσύνη, την εξέλιξη της Ευρώπης.
Μεροληπτική ιστοριογραφία

Την ιστοριογραφία για το Βυζάντιο- που συχνά υπήρξε μεροληπτική, γραμμένη από τη δυτικοευρωπαϊκή σκοπιά και ιδιαίτερα εσωστρεφής- σημάδεψαν ορισμένα κείμενα καταλυτικής σημασίας. Σε αυτά αποτυπώθηκε και η αντίληψη που έβλεπε το Βυζάντιο ως μία κοινωνία κατ΄ εξοχήν ορθόδοξη, στην οποία δέσποζε η σύμπραξη Εκκλησίας και αυτοκράτορα(…).
Οφείλουμε εδώ να αναρωτηθούμε πόσο ακόμη θα υφίσταται αυτό το είδος της ιστοριογραφίας και αν πάψει να υπάρχει, πώς θα πρέπει να αντικατασταθεί. Το να γράφει κάποιος με τρόπο που καθιστά το Βυζάντιο προσιτό στον αναγνώστη θέτει πολλές προκλήσεις. Κατά πρώτον, πρέπει να υπερβεί τη συνεχιζόμενη προκατάληψη εις βάρος της ανατολικής αυτοκρατορίας, αλλά και τα στερεότυπα που την κατατρύχουν. Το γεγονός ότι το ίδιο το αντικείμενο παραμένει σχετικά άγνωστο δημιουργεί επιπλέον δυσκολίες, ενώ οι γραπτές πηγές που καλείται να χρησιμοποιήσει ο ιστορικός είναι συχνά δυσεύρετες, δημοσιευμένες σε σπάνιες εκδόσεις και σε δύσκολες γλώσσες.
Εντούτοις, ορισμένα σημαντικά βυζαντινά κείμενα παραμένουν ανέκδοτα και είναι προσβάσιμα μόνο σε μορφή χειρογράφου. Πολλά ακόμη είναι διαθέσιμα σε παλαιές, μη κριτικές εκδόσεις(…). Τέλος, οι Βυζαντινοί διαφέρουν από την πλειονότητα των υπόλοιπων «λαών» όχι μόνο επειδή δεν υπήρξαν «λαός» με την εθνοτική σημασία του όρου, αλλά και επειδή το κράτος τους διατηρήθηκε για πολλούς αιώνες, κατά τη διάρκεια των οποίων γνώρισε πλήθος αλλαγών, διατηρώντας ταυτόχρονα ορισμένα από τα πλέον ουσιώδη γνωρίσματά του. (…)
Επέλεξα, ωστόσο, να ξεκινήσω με την κρίσιμη στιγμή των εγκαινίων της Κωνσταντινούπολης από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο το 330 μ.Χ. Επιχείρησα, επιπλέον, να δώσω μια ιδέα των μεταβαλλόμενων χαρακτηριστικών του Βυζαντίου καθ΄ όλη τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας του, ως την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς το 1453. Εντός των συγκεκριμένων πλαισίων είναι αδύνατο να εκτεθούν με λεπτομέρειες όλες οι πιθανές παράμετροι ή να παρουσιαστεί μια διεξοδική Ιστορία του Βυζαντίου- αυτή, άλλωστε, είναι διαθέσιμη σε άλλες εκδόσεις. Σε κάθε περίπτωση, η Κωνσταντινούπολη- η οποία, αν εξαιρέσουμε μια σύντομη διακοπή από το 1204 ως το 1261, υπήρξε έδρα της αυτοκρατορικής εξουσίας για 11 αιώνες- συνιστούσε τον ίδιο τον πυρήνα της βυζαντινής ταυτότητας.

Κουλτούρα υπάρχει και στην επαρχία

Μαρτίου 11, 2009


Ο φίλος καθηγητής αστροφυσικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Λουκάς Βλάχος θέλοντας να με πληροφορήσει για μια εκδήλωση που γίνεται στο γενέθλιο τόπο του και τόπο της ενηλικίωσης μου την Λιβαδειά, μου άνοιξε τον δρόμο για να επισκεφθώ το ιστολόγιο του τοπικού βιβλιοπωλείου «Σύγχρονη έκφραση.«
Βρέθηκα σε ένα παράδεισο με πλήθος πληροφορίες που αφορούν το βιβλίο,μα και το τόπο γενικότερα. Ήξερα ότι στην περιοχή πάντοτε υπήρχε πνευματική κίνηση δεν γνώριζα όμως τι γίνεται στις μέρες μας. Ευχαριστώ τον Λουκά που ήταν η αιτία να επισκεφθώ έστω και εικονικά τον θαυμάσιο αυτό χώρο και να θυμηθώ ώρες της νιότης μου
Σας συμβουλεύω να κάνετε κλικ στον παραπάνω σύνδεσμο

Δυο βιβλία που θα ήθελα να διαβάσω

Νοέμβριος 4, 2008

Καιρό είχαν να ασχοληθώ με βιβλία. Θες να ήταν η θερινή ραστώνη, θες ηλικία που η ριμάδα αυξάνει και κάνει το νου πιο δυσκίνητο θες το ένα θες το άλλο θα μπορούσα να αραδιάσω καμιά δεκαριά θες. Ας είναι όμως ας γυρίσουμε στο θέμα μας. Τα βιβλία με τα οποία θα ασχοληθώ δεν τα έχω διαβάσει ακόμη δηλαδή ούτε τα έχω αγοράσει ακόμη ,απόψε σκοπεύω να τα αγοράσω. Γνωρίζω όμως τους συγγραφείς τους όχι προσωπικά αλλά από την εν γένει δράση τους και τους εκτιμώ απεριόριστα. Έχω ακόμη διαβάσει πολύ ενθαρρυντικές βιβλιοκρισίες για αυτά.
Το με τίτλο «ο δρόμος για την αναγέννηση του Ελληνικού Πανεπιστημίου» είναι πόνημα του Έλληνα φυσικού και καθηγητού του New York City University κ Θέμη Λαζαρίδη και γνωστού στην μπλόγκσφαιρα για το πολύ γνωστό μπλογκ Greek university reform forum που ασχολείται από διετίας περίπου με θέματα ανωτάτης παιδείας και στο οποίο μετέχουν και συζητούν πάρα πολλοί καταξιωμένοι ακαδημαϊκοί και όχι μόνο.
Με τον Λαζαρίδη μπορείς να διαφωνείς και ίσως κάθετα μερικές φορές αλλά πάντοτε είσαι σίγουρος ότι αυτό που κάνει το κάνει με τις καλύτερες προθέσεις και από ακαδημαϊκό καθήκον,πάντοτε δε χωρίς την παραμικρή υστεροβουλία. Το βιβλίο κυκλοφορεί τούτη την εβδομάδα και παρουσιάζεται στις 11 Νοεμβρίου 2008.Δέστε την βιβλιοπαρουσία στο Βήμα
Το δεύτερο με τίτλο «Τα βήματα του Εστερναχ ,η Ελλάδα μετά το 2010″ είναι πολιτικό δοκίμιο και το υπογράφει ο πιο επίμονος, ξεροκέφαλος, αυστηρός πολιτικός όπως λένε οι φίλοι του που δεν αλλάζει τις απολύτως «εκσυγχρονιστικές» απόψεις του για τους θεσμούς, τα δημοσιονομικά, την οικονομία και τη σοσιαλδημοκρατία, ακόμα και όταν όλοι οι άλλοι διαφωνούν, δηλαδή Αλέκος Παπαδόπουλος. Ο πολιτικός θα έλεγα που τολμά να έλθει σε σύγκρουση με τον οποιοδήποτε για την υποστήριξη εκείνων πού θεωρεί σωστό, ο πατέρας του Καποδίστρια 1 και παραλίγο της εξυγιάνσεως του ΕΣΥ αν το επέτρεπε το κόμμα του. Γιατί αυτός ο τίτλος το εξηγεί ο ίδιος στην εισαγωγή του «Το 698 μ.Χ. ένας Βενεδικτίνος ιεραπόστολος, αγγλοσαξωνικής καταγωγής, ξεκίνησε από τη μικρή πόλη του Εστερναχ στο σημερινό Λουξεμβούργο για να προσηλυτίσει ολόκληρη την Κεντρική Ευρώπη. Από τότε, κάθε χρόνο οι κάτοικοι της ιστορικής αυτής μητροπολιτικής έδρας γιορτάζουν συμβολικά τη μεγάλη πορεία του αγίου, πλέον, Βίλλιμπρορντ. Ο ένας πίσω από τον άλλο προχωρούν προς την εκκλησία κάνοντας δύο βήματα πίσω για κάθε τρία βήματα μπροστά, συμβολίζοντας έτσι, μέσα από την ιδιαίτερη πομπή, τη δυσκολία για τον κάθε άνθρωπο να προσεγγίσει την τελική σωτηρία. Κάπως έτσι και η χώρα μας βρίσκεται σήμερα στη μετέωρη εκείνη, αλλά ίσως πιο άρρυθμη κατάσταση, όπου το βήμα που ετοιμάζεται να κάνει δεν ξέρουμε αν θα είναι προς τα εμπρός ή προς τα πίσω.» Η κριτική είναι ενθουσιώδης. Αγωνιώ να το ξεφυλλίσω.